Economische groei eurozone zwakt af in 2016; risico’s toegenomen

De groei van de eurozone‐economie versnelde in 2015 naar 1,5%, voornamelijk door een aantrekkende binnenlandse vraag. Voor dit jaar verwachten economen van de Rabobank dat de groei iets terugloopt naar 1¼%: de particuliere consumptie blijft op peil, maar de exportgroei vertraagt. Voor 2017 wordt een lichte groeiversnelling naar 1½% voorzien: de binnenlandse vraagt zwakt dan iets af, maar de exportgroei trekt flink aan. Deze groeiverwachting is echter met steeds meer onzekerheden omgeven, onder meer vanwege het mogelijk uiteenvallen van Schengen en de instabiele financiële en monetaire omgeving.

Download hier het volledige hoofdstuk Eurozone uit het jongste Economisch Kwartaalbericht van de Rabobank-economen.

Wat als Griekenland…?

Het gaat niet goed met de onderhandelingen tussen Griekenland en de Europese partners. De aandelenmarkten lijken hier meer last van te hebben dan de obligatiemarkten. Hoe komt dit en wat gebeurt er als de onderhandelaars de handdoek in de ring gooien? Dit vraagt chef-econoom Han de Jong van ABN AMRO zich af in zijn meest recente Macro Weekly. Download en lees het hier.

Het door consumptie gedreven herstel van de eurozone

Voor 2015 en 2016 verwachten de Rabo-economen dat het economische herstel in de eurozone verder aantrekt. Ten opzichte van onze eerdere ramingen zal het herstel nog meer gedreven zijn door de binnenlandse vraag, en dan met name de private consumptie. De langzaam toenemende werkgelegenheid en de lagere olieprijzen zorgen voor een hogere koopkracht van huishoudens. Ook geografisch is het herstel verbreed: de voormalige crisislanden (met name Spanje en Ierland) dragen hun steentje weer bij aan de groei in de eurozone. Dat schrijven zij in de maart-editie van hun Economisch Kwartaalbericht. Download en lees het hier.

Groeiprognoses eurozone bijgesteld

Chef-econoom Han de Jong van ABN AMRO verwacht dat de groei in de eurozone dit jaar meevalt. In de Macro Weekly van 2 februari schrijft hij: “Dat is meteen onze sterkste afwijking van de consensus-verwachting voor 2015. Recente cijfers lijken ons gelijk te geven. Waarschijnlijk worden veel groeiprognoses voor de eurozone de komende maanden naar boven bijgesteld. Dat wil overigens niet zeggen dat de economie van de eurozone spectaculair zal groeien.”

Download hier de ABN AMRO Macro Weekly.

Europa zorgenkind van de wereldeconomie

Inmiddels groeit de wereldeconomie alweer in een tempo van circa 4% per jaar, maar de spreiding daaromheen is groot. In de groep industrielanden laten met name de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk een relatief hoog groeitempo aantekenen. In de eurozone, daarentegen, is het herstel nog verre van overtuigend. Europa blijft het zorgenkind van de wereldeconomie. Dat schrijven economen van de Rabobank in hun Visie op 2015 – Europa: toekomstige koploper of eeuwige achterblijver?

Download hier de Rabobank Visie op 2015.

Een stabieler (Europees) bankwezen?

Zullen betere regelgeving en beter toezicht bijdragen aan een stabieler bankwezen? Die vraag stellen Wim Boonstra en Bouke de Vries in hun gelijknamige paper. Zij gaan in op de rollen van banken in de economie, risico’s van het bankieren en ontwikkelingen in de regelgeving en het toezicht op banken. Daarbij besteden zij aandacht aan systeemrisico’s, manieren om de belastingbetaler zo veel mogelijk te vrijwaren van risico’s en aan voorwaarden voor effectief bankentoezicht. Daarnaast bespreken ze de beleidsreactie op de crisis in de Nederlandse bankensector, waarbij veel maatregelen een internationale oorsprong hebben. Conclusie is dat deze maatregelen de stabiliteit van de bankensector doen toenemen, hoewel de auteurs wel enkele kanttekeningen plaatsen. Zij pleiten voor een cross-sectorale aanpak in regelgeving, geïntegreerde impactstudies en voor meer wereldwijde coördinatie, omdat veel financiële instellingen in verschillende marktsectoren en in meer landen actief zijn.

Download hier de paper als pdf: Will better regulation and better supervision contribute to a more stable banking sector?

Lees hier een Nederlandstalige bewerking van deze paper: Gaan betere regulering en beter toezicht bijdragen aan een stabieler bankwezen?

Wim Boonstra is chef-econoom van Rabobank Nederland en bijzonder hoogleraar Economische en monetaire politiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Bouke de Vries is bestuursadviseur bij Rabobank Nederland en was daarvoor Hoofd Financiële Sector Onderzoek.

Herstel eurozone lijkt aan te houden

De BBP-cijfers voor de eurozone over het eerste kwartaal van 2014 stelden teleur. De Nederlandse economie is veel sterker gekrompen dan verwacht en ook de Franse en Italiaanse cijfers vielen tegen. De forse groei in Duitsland kon dat niet compenseren. Andere cijfers, zoals die voor het ondernemersvertrouwen, duiden erop dat het economisch herstel aanhoudt en zelfs iets sterker is dan de BBP-cijfers voor het eerste kwartaal doen vermoeden. Dat schrijven economen van ABM AMRO in hun meest recente Macro Weekly. Download hier de pdf van de Macro Weekly.

Geduld is een schone zaak

De economie van de eurozone trekt aan, maar balansherstel belemmert een krachtige groei. Daarnaast blijven verschillen tussen lidstaten en politieke risico’s aanwezig. Het herstel is wel breed gedragen en de neerwaartse risico’s zijn afgenomen. Dat schrijven economen van Rabobank in hun Economisch Kwartaalbericht van maart. Download hier de pdf van het hoofdstuk Eurozone.

Opinie Wim Boonstra: Monetaire financiering moet uit de taboesfeer

wim_boonstraDe eurozone heeft een stevige groei-impuls nodig. En gezien de deplorabele staat van de overheidsfinanciën in de meeste lidstaten moet deze monetair worden gefinancierd. Daarom is het tijd om het taboe hierop te slechten.

Op donderdag 7 november jl. verlaagde de ECB haar beleidsrente tot 0,25%, de laagste stand ooit. Vooral de scherpe daling in het inflatietempo in oktober zette de centrale bank aan tot deze stap. Een volgende stap die wordt genoemd, is de invoering van een negatieve depositorente. Hier slaan de beleidsmakers de plank echter mis. Het huidige monetaire beleid is niets anders dan duwen tegen een touw. Een verdere renteverlaging betekent slechts dat nog harder tegen dit touw wordt geduwd en gaat voorbij aan de werkelijke problemen.

Het is niet mijn bedoeling om de ECB te bekritiseren. Herhaaldelijk heeft zij de afgelopen jaren de grenzen van haar mandaat opgezocht om de euro te redden. Dat de euro nog bestaat en de Europese economie langzaam weer aan het opkrabbelen is, kunnen we vooral op het conto van de ECB schrijven. Van veel kanten is gewezen op het potentieel inflatoire karakter van het beleid. Te weinig wordt echter onderkend dat de eurozone zich inmiddels griezelig dicht bij een deflatie bevindt. In Zuid-Europa is de situatie weliswaar aan de langzaam beterende hand, maar voor de vele werklozen zijn de vooruitzichten voor de komende jaren ronduit slecht. Als de werkloosheid zich boven de 20% van de beroepsbevolking bevindt en de helft van de jongeren zonder werk zit, helpt maar één recept:: een stevige groei-impuls. En die kan het best monetair worden gefinancierd, gezien de deplorabele toestand van de overheidsfinanciën in de meeste EMU-lidstaten en de Duitse onwil om als groeimotor van Europa te fungeren.

Monetaire financiering bevindt zich in Europa echter diep in de taboesfeer. In feite is de ECB verantwoordelijk gemaakt voor de handhaving van de prijsstabiliteit, zonder dat zij een volledig instrumentarium mee heeft gekregen. Een oplopend prijspeil kan zij met haar huidige instrumentarium goed bestrijden, maar voor deflatiebestrijding is zij slecht toegerust. Dit is begrijpelijk, gezien de geschiedenis, maar heeft in het huidige tijdsgewricht grote nadelen. Want op dit moment zijn monetaire maatregelen nodig die zich rechtstreeks vertalen in bestedingen en banen en die het structurele inflatietempo terugbrengen tot in de buurt van de 2%, de doelstelling van de ECB. Daarbij kan worden gedacht aan het monetair financieren van investeringen in infrastructuur en duurzame energievoorziening. De ECB moet deze te financieren projecten uiteraard niet zelf selecteren. Dat moet de politiek doen of de Europese Investeringsbank. Het moet daarbij gaan om infrastructurele projecten op Europees niveau die in omvang en tijd duidelijk zijn afgebakend. Maar de beslissingsbevoegdheid over de mate van monetaire financiering moet niet bij de politiek, maar bij de ECB berusten.

Ik pleit dus met nadruk niet voor het monetair financieren van de lopende overheidsuitgaven in de lidstaten. Als er één les uit de geschiedenis kan worden getrokken, dan is het dat die weg heilloos is. De Europese centrale banken, dus ook de ECB, zijn niet voor niets uit de sfeer van de dagelijkse politiek gehaald. Die onafhankelijkheid is een groot goed en moet worden gekoesterd. Maar veel oorlogen zijn verloren en veel crises worden verergerd doordat beleidsmakers nog bezig zijn de vorige te verwerken. Zo ook nu. Europa ontworstelt zich moeizaam aan de recessie, kent een veel te hoge werkloosheid en zit op het randje van deflatie. Dus waarom zou monetaire financiering nu nog steeds uit den boze zijn? Op een monetair gefinancierde investeringsimpuls zou geen taboe moeten rusten. En hoe eerder dit taboe wordt opgeheven, hoe beter. Want de EMU heeft zijn problemen nog lang niet achter zich gelaten.

Prof. Dr. W.W. Boonstra
Hoofdeconoom Rabobank Nederland
Bijzonder hoogleraar Economische en Monetaire Politiek aan de Vrije Universiteit, Amsterdam
Voorzitter Monetaire Commissie ELEC, Brussel

Download dit artikel hier in het Engels.

“Gooi de euro niet met het badwater weg”

In de thema-uitgave Gooi de euro niet met het badwater weg geven economen van Rabobank hun visie op de eurocrisis en het voortbestaan van de muntunie. Zij concluderen dat de huidige institutionele hervormingen niet vérstrekkend genoeg zijn om de EMU volledig immuun te maken voor toekomstige crises. En dat de huidige crisis onvoldoende wordt aangepakt als er geen kortetermijnmaatregelen worden getroffen om de combinatie van begrotings-, banken- en groeicrisis in het eurogebied direct en volledig te bestrijden. Maar hoofdauteur Shahin Kamalodin ziet de toekomst niet somber in: “Het meest waarschijnlijke scenario is dat de Europese leiders hun doormodderaanpak nog een aantal jaren zullen voortzetten. De perifere landen zullen uiteindelijk sterker uit de crisis komen, mits ze genoeg tijd krijgen. En hier zou de gehele monetaire unie van moeten profiteren, met name bedrijven in Noord-Europese landen. Het lange wachten en harde werken zal dus hopelijk worden beloond.”

Download hier de thema-uitgave Gooi de euro niet met het badwater weg.